كتاب «لاي لاي؛ باياتي مادر» منتشر شد
کتاب «لای لای؛ بایاتی مادر» در ۱۸۰ صفحه به قطع رقعی و قیمت ۱۶۰۰۰۰ ریال، با شمارگان هزار نسخه از سوی انتشارات شمیسا در اهر منتشر شد. این کتاب پنجمین اثر چاپی جعفر خضوعی(پژوهشگر و نویسنده قره داغی) است.
متن گفتگو با ارسنامه درباره اين كتاب
نویسنده این کتاب در گفتگو با ارس نامه با بیان اینکه کتاب جدیدش در موضوع بایاتی و روایت نوستالژیک برش هایی از حیات مادر در قاب بایاتی است، اظهار داشت: بایاتی گونه شعر کوتاه و گل سرسبد ادبیات شفاهی آذربایجان است. این کتاب درباره انواع بایاتی با ذکر نمونه هایی بحث کرده و در گونه های مرتبط با مادر متمرکز شده است. گونه های لای لای، نازلاما و اوخشاما که به این ترتیب یک سوی موضوع به فرزند مادر ارتباط می یابد.
جعفر خضوعی ادامه داد: در بخشی از کتاب؛ بایاتی به عنوان شعر کوتاه با گونه های دوبیتی و «طرح» فارسی و «هایکو»ی ژاپنی مقایسه شده است.
این روزنامه نگار ارسبارانی با تاکید بر این که لالایی متعلق به همه مادران است و به تمام زبان ها و در میان همه ملت ها در سینه مادران جوشیده است، افزود: در ایران نیز به همه زبان های رایج لالایی وجود دارد و این کتاب اما به لالایی ترکی اختصاص یافته است که در لهجه های مختلفِ این زبان نام های مختلف دارد.
وی با اشاره به انواع نمونه های زبان ترکی استفاده شده در این کتاب، خاطر نشان نمود: در این کتاب نمونه های لالایی در ترکی خراسانی، ترکی قشقایی، ترکی آذری، ترکی خلجی، ترکمن و … معرفی شده و در نهایت حدود ۳۰۰ لای لای ترکی آذری گلچین شده است.
این پژوهشگر با اشاره به محور محتوایی کتاب، بیان داشت: محور محتوای کتاب «مادر» است و روایت رنج ها و مهربانی ها و آرزوها و فداکاری های او. روایت عشق مادر و جلوه های زیبای آن. حکایت می کند از مادرانی که زندگی را کار می کردند و کار را زندگی. حکایت می کند از رنج دخترانی که در سن پایین و بی عشق و اختیار به خانه بخت رفتند. صحبت از بانوانی در جامعه ترکمن ایران می کند که از این درد، گونه خاص بایاتی به نام «لأله» را ابداع کردند و…
سردبیر نشریه گویا در پاسخ به این سئوال که در کتاب جدید از چند منبع استفاده شده، تصریح کرد: در گردآوری و تالیف این کتاب، ۸۰ منبع مورد استفاده و بهره مندی بنده قرار گرفته است.
خضوعی در پایان تاکید کرد: در کتاب حاضر درباره حیات مادر با عناوینی چون؛ قیزقاچیتما، یاشماق، دوواق قاپما، گؤنو، نظر و گؤزدیمک، اوغلان یا قیز؟!، سونسوز، بئشیک، مادر در قاب فرش، قصه مادر، لای لای، نازلاما، اوخشاما، قارقیش، چیچک ـ قیزیلجا و… همراه با نقل نمونه های ناب بایاتی بحث شده است.
ارسباران منطقه ای تاریخی است با وسعت بیش از 12 هزار کیلومتر مربع در شمال غرب کشور ایران که علی رغم نرخ بالای مهاجرت قریب نیم میلیون نفر در آن زندگی می کنند و با دو کشور همسایه است. ناحیه ای خاص با هویت تاریخی و تجانس فرهنگی و تعریف جغرافیایی و ساخت اجتماعی ویژه که از سال 1314 شمسی به این نام نیز نامیده شد و پیش تر قراجه داغ نام داشت. نامی که امروز نیز به شکل « قره داغ » برایش محفوظ است. همان « 18 محال » معروف که در تقسیمات کشوری ابتدا شامل شهرستان اهر می شد و امروز شامل شهرستان های اهر، ورزقان، کلیبر، خداآفرين و هریس و بخش هایی از شهرستان های جلفا، مشکین شهر، پارس آباد و گرمی می شود. این همه در هفته نامه ی « شهاب اهر » که نیم قرن پیش در اهر چاپ می شد، نمود داشت. ارسباران عمدتاً دارای توان های محیطی کشاورزی، دامداری، باغداری، معدن و گردشگری است. منطقه ای که خلاصه ی ایران زمین است و روزگاری هند کوچکش می گفتند. و شعار آذربایجان شرقی اگر این است که « آذربایجان سر ایران است.» به یقین می توان گفت « ارسباران، سر آذربایجان است.» از انجیر و انار و عسل و پنبه و سیب دارد تا مس و طلا. سومین منطقه ی جنگلی کشور را در خود دارد و تنوع گونه های گیاهی و جانوری آن بیش از قاره اروپاست. یکی از سه ایل پرجمعیت عشایر کشور در آن ییلاق و قشلاق می کنند و یکی از مناطق 20 گانه ی معدنی آن به حساب می آید. در تاریخ نقشی شایسته ایفا کرده و به ویژه در عصر قاجار اثرات ملی بر تاریخ داشته است. جای جایش پر از محوطه ها و گورستان های تاریخی و قلعه های بسیار است و کشف نشانه های 7هزار ساله ی تمدن شهرنشینی در آن، قدمت تمدن را تکانی داد. انسان های بزرگی از خاکش برخاسته اند و بر صدر نشسته اند. از شیخ شهاب الدین اهری گرفته تا ستارخان قره داغی. از علامه محمد تقی جعفری گرفته تا پرفسور محمود آخوندی و امروز در جای جای ایران و جهان حضوری شایسته و مؤثر دارند. در سویی، این منطقه همچنان مقام اول را در نرخ بی سوادی دارد، نرخ مهاجرتش نیز در صدر است و در نرخ بیکاری نیز ممتاز. تورق تاریخ نشان می دهد قراجه داغ از اوج پایین آمده و امروز فرزندانش را تکاپویی دیگر فراگرفته تا بر اوجش برسانند.